پری خانوم

تا قبل از زن گرفتن مجید، روزی نبود که دم خونه پری خانوم جنجال نباشه، مجید تا وقتی بچه بود، هر روز یا شیشه می شکوند یا بچه ها رو کتک می زد. بعدش که بزرگ شد دنبال دخترای محل میفتاد و مزاحم زن و بچه مردم بود. نه کار می کرد و نه درس میخوند، صبح که مادرش می رفت سر کار، ول می گشت و شر به پا می کرد و عصر که پری خانوم از راه می رسید، سیل شاکیها بود که روانه خونه اش میشد.

بالاخره پری خانم واسه پسر شرور و ناخلفش زن گرفت، یه دختر بچه مظلوم و عینکی که ته لهجه مشهدی داشت و ساکت بود وکم حرف. پری خانوم دو تا اتاق داشت، یکیش رو خودش برداشت و اون یکی رو داد به مجید و زنش.

عروس پری خانوم یه وانت جهیزیه آورد، روزی که جهاز آوردن، همه همسایه ها دم در بودن تا ببینن عروس از خونه باباش چی آورده. اهل محل خوشحال بودن که مجید بالاخره از دور کوچه ها جمع شده و به سر و سامون رسیده.

چند روز بعد از عروسی بود که اولین جیغ اعظم از خونه پری خانوم بلند شد. مجید می زدش، خانم مقدم اولین نفری بود که دوید دم در خونه پری خانوم و دستش رو گذاشت روی زنگ، بعد از اون احترام خانوم در حالیکه زیر لب دعا میخوند با پای گچ گرفته اش لنگون لنگون رفت طرف خونه پری خانوم.

 اعظم با یقه جر خورده وسط حیاط افتاده بود و ناله می کرد. احترام خانوم از رو زمین بلندش کرد و خانوم مقدم دست مجید رو کشید و برد تو اتاق. ناهید خانوم که تازه از نونوایی اومده بود، سنگکهای برشته رو داد دست فاطمه و رفت تو خونه پری خانوم و در رو بست.

از اون به بعد همسایه ها گوش به زنگ بودن، تا صدای جیغ اعظم می رسید می دویدند تو کوچه و از پشت در به مجید التماس می کردن که صلوات بفرسته و دستش رو روی زن بلند نکنه.

یه روز ظهر دوباره صدای جیغ اعظم بلند شد و اینبار اصغر آقا که از خواب پریده بود با زیر شلواری راه راه پرید تو کوچه و مشتش رو کوبید به در خونه پری خانوم و داد زد:

- نامرد، اگه راست میگی در رو باز کن تا بهت بفهمونم زورت رو باید به کی برسونی، زن رو می زنی جاکش؟ در رو باز کن...

صدای اعظم خوابید ولی در خونه همچنان بسته بود، زن اصغر آقا که تنها زن کارمند کوچه بود، با اون هیکل چاق و گنده اش در حالیکه نفس نفس می زد  و با یه دستش اصغر آقا رو می کشید و با دست دیگرش جلوی دهنش رو گرفته بود،  التماس می کرد که تو کار زن و شوهر دخالت نکنه ولی اصغر آقا که همه می گفتن صعف اعصاب داره و قرص میخوره، ول کن نبود، چشمهای درشتش از حدقه زده بود بیرون و با شدت زنش رو هل می داد و با مشت می کوبید به در و می گفت:

-مادر ج... در رو باز کن تا حالیت کنم.

اینبار در باز شد و مجید که نصف هیکل اصغر آقا هم نبود در حالیکه رگ گردنش زده بود بیرون داد زد:

-فحش مادر میدی؟ مگه خودت ناموس نداری بی پدر مادر؟

که کله اصغر آقا صاف رفت تو صورتش و تا مردای محل سر برسن، مجید مثل یه گونی سیب زمینی وسط کوچه افتاده بود.

عصر که پری خانوم اومد، همسایه ها سر کوچه بودن تا خبر دعوای اصغر آقا و مجید رو یواش یواش بهش بدن. پری خانوم قلبش ضعیف بود و همه می ترسیدن که سنگکوب کنه. پری خانوم اما سنگکوب نکرد، بلکه از همون سر کوچه شروع کرد به جیغ و داد و فحشهای چارواداری دادن به اصغر آقا و زن و بچه اش. اینبار آقای مقدم و شوهر احترام خانوم که مردای بزرگتر محل بودن، دخالت کردن و قبل از اونکه کار به جاهای باریک بکشه، ریختن جلوی خونه اصغر آقا و نذاشتن که بیاد بیرون و دهن به دهن یه بیوه زن بی سایه بالا سر بذاره. اصغر آقا مردی کرد و جواب پری خانوم رو نداد، مجید هم که صبح کتک مفصلی خورده بود، یه داد الله اکبری سر پری خانوم کشید و بردش تو خونه.

از فردای اون روز، دیگه از خونه پری خانوم صدایی بلند نشد و همه خوشحال بودن که بالاخره مجید ادب شد و دست از سر اعظم بیچاره برداشت، اما غافل از اینکه اینبار پری خانوم کینه اعظم رو به دل گرفته و او رو در کتک خوردن مجید مقصر می دونه. درِ خونه روی اعظم قفل شد و پری خانوم بهش اجازه نمی داد که مثل زنهای دیگه بشینه دم در و با همسایه ها حرف بزنه. اما احترام خانوم که رابطه اش با همه اهل محل خیلی محترمانه و مادرانه بود به خونه پری خانوم رفت و آمد داشت و خبرای عجیبی میاورد، اینکه پری خانوم پرده وسط اتاق رو برداشته و میز سماورش رو برده تو اتاق اعظم، اینکه اجازه نمیده اعظم عینک بزنه و این کارا رو قرتی بازی می دونه، اینکه جلوی احترام خانوم زده تو سر اعظم که چرا لباسهای زیرش رو تو حیاط پهن کرده و...

کار به جایی رسید که یه روز صبح که پری خانوم رفت سر کار، مجید و اعظم وانت گرفتن و اثاثشون رو جمع کردن و بدون خداحافظی رفتن تو اتاقی که سه تا کوچه پایینتر، از آق مهدی شکسته بند اجاره کرده بودن. عصر که پری خانوم برگشت و اتاق مجید رو خالی دید وارفت، با اوقات تلخ اومد تو کوچه و نشست پیش همسایه ها و بعد از اینکه حالش جا اومد، شروع کرد به ناله و نفرین کردن به اعظم و بعد از اینکه کلی فحش نثار قبر پدر مرده مجید کرد، با زهرخند تلخی گفت:

-اینا بر می گردن، ولی اونوقت دیگه من راهشون نمیدم. حالا ببینین کی گفتم، مجید بدون من شلوارشم نمی تونه بالا بکشه، اون دخترۀ کور مکوری هم یه کته نمی تونه دم کنه. برمی گردن.

چند روز بعد، نزدیکای ظهر، همسایه ها دم در نشسته بودن و سبزی پاک می کردن، پری خانوم شوخی می کرد و از خیاطخونه و ماجراهای مشتریهاش می گفت و غش غش می خندید. آذر مشغول بافتن لباس بچه اش بود و از خانوم شیرزاد یاد می گرفت که چجوری حلقه آستین بندازه، مامان داشت شیشه در حیاط رو پاک می کرد... یهو یه وانت سفید پیچید تو کوچه. مجید از پشت وانت پرید پایین و پری خانوم رو صدا زد. پری خانوم با تعجب به همسایه ها نگاه کرد و بعد از چند ثانیه با اخم و تخم گفت: دیدین گفتم برمی گردن؟ حالا خیلی مونده که قدر منو بدونن، حیف که دلم نمیاد راهشون ندم، مهتاج گفت: آخی، ترو خدا به روشون نیار، جوونن. مامان گفت: آره پری خانوم، بزرگی کن و ببخششون، نادونن، یه اشتباهی کردن، بخشش از بزرگونه. خانوم شیرزاد هم پشت حرف مامان رو گرفت و گفت: آره پری خانوم بگذر ازشون، تو که به یتیمی این بچه رو بزرگ کردی نذار آلاخون والاخون بشه. پری خانوم در حالیکه ناودون رو گرفته بود تا بتونه از رو زمین بلند شه گفت: من که می گذرم، ایشالا خدا هم ازشون بگذره، و شلون شلون رفت و بقچه رختخوابها رو از دست مجید گرفت. اعظم در ماشین رو باز کرد و در حالیکه سرش رو پایین انداخته بود به همسایه ها سلام کرد و رفت تو خونه. همه با تعجب به مجید نگاه می کردن که تند و تند بارها رو پیاده می کرد و می داد دست مادرش. انگار نه انگار که بی خبر و با قهر رفتن. ناهید خانوم گفت: اواااا... چه پررو، خودش رفته و خودش برگشته هیچ به روی مبارکش هم نمیاره، اقلا دست مادرش رو ببوسه، والله اگه من بودم راهشون نمی دادم. احترام خانوم که تا اون موقع ساکت بود یواشی دم گوش خانوم مقدم گفت: امروز چرا پری خانوم نرفته سرکار؟ خانوم مقدم گفت: نمی دونم، لابد تعطیل بوده. احترام خانوم لبخندی زد و آهسته گفت: دیروز غروب رفتم خونه آق مهدی شکسته بند که گچ پام رو باز کنه، صدای گریه پری خانوم حیاط رو برداشته بود...

 

کوچه بن بست

تا چند سال پیش، میشد زنهای شتره شلخته رو از خانومای کدبانو و با سلیقه تشخیص داد. مثلا از صاف و صوف آویزون کردن لباسها روی بند رخت پشت بوم، یا از دبه و بانکه و بطریهای ترشی و آبغوره و آبلیموی چیده شده روی هره ها، و یا حتی از پرده های تمیز و اتو کرده یا کثیف و گره خورده پشت پنجره ها، میزان با سلیقگی خانم خونه مشخص میشد. ولی خب الانا که شیشه های پنجره ها رفلکس و دودی و آیینه ایه و نمیشه تمیزی و کثیفی پرده ها رو دید و خونه ها بلند و چند طبقه است و پشت بومها معلوم نیست و آپارتمان نشینها حق گذاشتن دبه و بطری پشت پنجره ندارن، تشخیص میزان زنیت خانومها خیلی سخت شده.

اون موقعها ولی خیلی ساده میشد پی برد که زن همسایه شتره شلخته است یا کدبانو و زبر و زرنگ. اگه صبح ساعت ده از جلوی در خونه ای رد می شدی و می دیدی سطل آشغالشون هنوز دم در خونه است، اگر دم در خونه ای کثیف بود و اگر پرده ها چرکمرد و نامیرتب از پشت پنجره ها دیده میشد و رخت و لباسها شلخته وار روی بند، بدون گیره، آویزون بود، بی شک تو اون خونه یه زن با سلیقه زندگی نمی کرد.

خانوم مقدم همسایه شمالی و تر و تمیز کوچه امون بود. ساعت شیش صبح صدای شرت و شرت جاروش تو کوچه می پیچید. بعد از اون ناهید خانوم میومد و با اون آفتابه قرمزش تو کوچه رو آبپاشی می کرد و بعدش هم جارو میزد و می رفت تو خونه اش. بمانی، بعد از این دو تا میومد و با اون لچک سفیدش، هم جلوی در خونه خودش رو جارو می زد و هم شیلنگ رو می گرفت توی جوی باریک وسط کوچه و برگها و آشغالها رو با فشار آب می فرستاد تو چاهی که ظاهرا چاه فاضلاب خونه محترم خانوم اینا بود. محترم خانوم همیشه با بمانی سر این کارش دعوا و مرافعه داشت که: زن حسابی، این لوله اگه بگیره خونه من خراب میشه، نصف این چاه رو تو پر کردی با این شیلنگت.

مامان آخرین نفری بود که می رفت کوچه رو جارو میزد و سطل آشغال رو میاورد تو خونه. خب بابا شغلی داشت که شبها می رفت سر کار و نصفه شب برمی گشت، مامان هم تا موقع اومدن بابا بیدار بود و صبحها می خوابید. یادمه زنها با چه تعجبی از مامان می پرسیدن: شما تا ساعت ده صبح می خوابی؟ پس کی ناهار درست می کنی؟ مامان هم خیلی خونسرد جواب میداد: مگه ناهار درست کردن کاری داره؟ خدا برکت بده به زودپز و پلوپز... و این پز مامانم بود به زنهای همسایه که کله سحر باید آبگوشتشون رو بار می کردن.

از ساعت ده صبح که زنهای همسایه کار خونه رو تموم می کردن و ناهارشون رو باز می ذاشتن، کم کم دوباره درها باز میشد و هر کی یه تیکه موکت یا چهارپایه میاورد و همه جمع میشدن جلوی خونه خانم مقدم تا گزارشات مربوط به مادرشوهرها و خواهرشوهرها و بچه ها و احتمالا دعواها یا آشتی کردن با شوهرهاشون رو به همدیگه بدن، گاهی وقتها هم دم گوش همدیگه یه چیزایی می گفتن و قاه قاه می خندیدن و خانم مقدم لب گزه می رفت بهشون که: زشته، دختر نشسته اینجا. فصل سبزی خشک کردن و باقالی پاک کردن هم که دیگه نور علی نور بود، همونجا همه کارهاشون رو می کردن و ظهر که بچه ها از مدرسه میومدن، برمی گشتن تو خونه هاشون. تابستونها هم که راحت بودن، بچه ها تو کوچه بازی می کردن و تا وقتی صدای گشنمه، گشنمه اشون در نمیومد، مراسم کوچه نشینی ادامه پیدا می کرد.

 مامان ولی کمترین حضور رو در این جمع داشت، چون بابا خونه بود و وقت این گردهماییها رو نداشت. از نظر همسایه ها مامان یه زن شلخته و از دماغ فیل افتاده بود که از شوهر شانس آورده بود. اینو وقتی فهمیدم که یه روز سعید با کریم، پسر ناهید خانم، کتک کاری سختی کرد و بچه ها خبر آوردن که این دو تا دعواشون شده و همدیگر رو له و لورده کردن. مامان که همیشه آرایش کرده و شیک و پیک بود رفت تو کوچه و دست سعید رو کشید و یه داد زد که: خاک تو اون سرت کنن، برو گمشو تو خونه لات چاله میدونی! بچه ای که بره تو کوچه حقشه که کتک بخوره... ناهید خانوم که معلوم بود دستهاش تازه از تو تشت رخت دراومده، در حالیکه دستهای کفیش رو با پر چادرش پاک می کرد داد زد: بچه ای که ننه اش تا ده صبح بخوابه و شب با شوعرش بره کاباره از این بهتر نمیشه! مامان در حالیکه چشمهاش گرد شده بود گفت: اوا... ناهید خانوم؟ اینا بچه ان دعواشون شده، شما عوض اینکه دست بچه ات رو بگیری و ببری تو خونه، چرا با من دعوا می کنی؟ و ناهید خانم جواب داد: خبه خبه، واسه من موند بالایی حرف نزن! فکر کردی چون شوعرت نازت رو می کشه منم باید دم به دمت بدم؟ برو ماتیکت رو بزن، شب و نصفه شب خواب نداریم از صدای هر و کرت با شوعرت!

مامان اومد تو خونه و بی صدا رفت تو آشپزخونه و تا وقتی که بابا رفت و با ناز و نوازش آوردش تو اتاق، بیرون نیومد، ولی من، از پشت پنجره راه پلۀ خرپشته، ناهید خانم رو که تو حیاط، سر تشت رخت نشسته بود، و هر چند دقیقه یکبار، دستهاش رو آب می کشید، تا اشکهاش رو پاک کنه، و چشمهای وحشت زده کریم، از تو پنجره زیر زمین، که به مادرش خیره شده بود رو، می دیدم...

بر باد رفته

نون بربری دونه ای یه تومن بود، سر ظهر که میشد مامان یه کاسه روحی و دو تا سکه یک تومنی و یه پنجزاری  می داد دستمون و می فرستادمون تا از نونوایی سر کوچه دو تا نون و از ماستبندی سر چهار راه هم پنجزار ماست بگیریم و سفارش می کرد که انگشت تو ماست نزنیم. گاهی هم دوزار به خودمون می داد واسه خریدن هله هوله.

اما اتفاقی که میفتاد این بود که ما یکی و نصفی نون می خریدیم و با پنجزار پولی که از این راه به دستمون میومد، از بقالی آقا کدخدایی خرما می گرفتیم و همونجور که سلانه سلانه به طرف خونه می رفتیم خرما رو میذاشتیم لای نون و می زدیم تو کاسه ماست و تا برسیم دم در، کاسه ماست نصفه بود و یه دونه نون هم بیشتر دستمون نبود. اونوقت مامان شروع می کرد فحش دادن به ماستبند دزد سر چهار راه و نفرین کردن به شکم کارد خورده ما که یه نون رو خالی خالی خوردیم و تازه ناهار هم می خوایم!

این روند هر چند روز یکبار تکرار می شد و ما عین خیالمون نبود که با پس گردنی مجبور بودیم دوباره برگردیم نونوایی و یه نون دیگه بخریم.

 یه روز اما مامان پول خرد نداشت و یه ده تومنی قرمز داد دستمون و یه عالم سفارش کرد که ده تومنی رو گم نکنیم که خرجی یه روز مامان بود. همون روزها یه آگهی تو تلویزیون پخش میشد که خانومه با ناز و ادا یه اسکناس رو می گرفت جلوی صورتش و تبلیغ جنس مورد نظر رو می کرد. ده تومنی رو گرفتم جلوی صورتم و با لحن همون هنرپیشه فیلمهای تبلیغاتی گفتم: با دادن این اسکناس شما صاحب... که یهو باد شدیدی اومد و اسکناس از دستم رفت روی هوا و تا به خودم بیام پرواز کرد تو بیابونی سر کوچه که تازه داشتن می ساختنش. جستجوی نیم ساعته من و سعید به هیچ نتیجه ای نرسید و با ترس و لرز رفتیم در خونه مادرجون که دو تا کوچه با ما فاصله داشت. وقتی ماجرا رو برای مادرجون تعریف کردیم و با گریه ازش خواستیم باهامون بیاد خونه که شفاعتمون رو به مامان بکنه، دست کرد توی یقه پیرهنش و کیف پول پارچه ای رو از میون سینه های بزرگش درآورد و گفت: این ده تومنی  رو بگیرین و اینقدر مثل ننه مرده ها زار نزنین، یتیم که نیستین، فدای سرتون، به مامانتون هم نگین. فقط ایندفعه اگه زدین هندونه مش تقی رو شیکوندین فرار نکنین، دیروز بهم گفت نوه هات اومدن دوزار سبزی خوردن خریدن، زدن یه هندونه پنج کیلوییم رو شیکوندن و در رفتن و، پولش رو ازم گرفت! خرما رو هم که میخورین هسته اش رو نزنین تو سر آقا مقدم، چند روز پیشا چغلیتون رو می کرد! حالا من که به باباتون نمیگم، ولی حیا نمی کنین که میرین از کدخدایی بستنی می خرین و میگین بزن به حساب مادر بزرگمون؟

همینجور که سرهای ما پایینتر می رفت صدای مادر جون با یاداوری شرارتهای ما بلندتر میشد:

- اونوقت کدومتون به مسعود یاد دادین که بره از ناهید خانوم دوزاری بگیره واسه تلفن؟ به قبر بابای من می خواستین تلفن کنین؟ اون یام یام که کوفت کردین اینجا، با همون دوزاریه خریده بودین؟ ای سگ به قبر پدر جاکش پس اندازتون! شیشه خرپشته ملیح خانوم رو چرا شکستین آخه؟ والله پنج تا بچه بزرگ کردم، جخ یکیشون اینقدر که شما دو تا خون به جیگرم کردین اذیت و آزار نداشتن واسم!

ده تومنی مچاله شده رو از رو فرش برداشتیم و همونطور که از در خونه مادرجون می دویدیم بیرون صدای جیغاش رو می شنیدیم:

- ای عباس! الهی تیکه تیکه شی که ننه مرده من رو شوعر دادی که این توله سگها رو بندازی به جونش، ای عباس به حق این شب عزیز خبر مرگت رو بیارن، تون به تون شی عبااااس!

...

خدا لعنت کنه اون مش تقی و کدخدایی و آقا مقدم و ناهید خانوم و ملیح خانوم رو که باعث شدن اینقدر جلوی مادرجون شرمنده شیم! بیچاره بابابزرگه هم که همیشه اینجور وقتها سپر بلای خانواده بود و فحشها و نفرینهایی بود که به قبر اجدادش روان میشد!

هزار و رنجصد و درد

ششم تیر ماه سال هزار و سیصد و جهل بود، کارنامه کلاس پنجم رو گرفته بودم، نمره ریاضیم شده بود شونزده و خیلی غصه دار بودم. یک بعد از ظهر گرم و مرطوب و کسل تابستانی بود.  دراز کشیده بودم روی فرش، بابا با بالاتنه لخت اونورتر خر خر می کرد، من بابام رو با بالاتنه لخت دوست نداشتم، از تن لخت خجالت می کشیدم، مخصوصا تن لخت بابا که بوی سیر و چربی می داد. سعید طبق معمول زیر راه پله مشغول تعمیر دوچرخه قراضه اش بود، همیشه از اینکه چند ساعت در روز رو صرف بستن نوارهای قرمز و آبی و انداختن اون مهره های رنگارنگ به پره های دوچرخه اش می کرد و بعد، زنگش رو روغن می زد و می شستش، حرص می خوردم.  کنارم، مسعود چهار ساله خوابیده بود و آب دهنش روی بالش سرازیر بود، سیاه سرفه گرفته بود و وقتی با سرفه های خشک نفسش می گرفت و سیاه میشد، از وحشت می مردم. مامان رفته بود تا مادر جون رو ببره دکتر قلبش. خونه گرم بود و از کولر بوی ماهی میومد و دلم رو آشوب می کرد. مامان گفته بود تا قبل از برگشتنش ظرفهای ناهار رو بشورم و من دلم شور می زد واسه ظرفای توی سینک و نمی تونستم از جام بلند شم.

 اونروز بعد از گرفتن کارنامه، توی حیاط مدرسه کلی با دوستهام گریه کرده بودیم که بعد از پنج سال از هم جدا میشیم و هر کدوم به یه مدرسه راهنمایی میریم. شنیده بودم که تو راهنمایی، دیگه یه معلم نداریم و روزی سه تا دبیر عوض میشن و زنگهای تفریح کوتاهتره و دبیرها بداخلاقند، و تازه تغذیه رایگان هم نمیدن. دلم واسه معلممون، خانم رهبر تنگ شده بود. مامان از اون پیرهن رنگی رنگیا که تازه مد شده بود و کمرش کشباف داشت و آستینهاش پفی بود رو واسم نخریده بود و غمگین بودم، تخم قمریه که بالای حصیر پنجره لونه ساخته بود، با خوردن توپ پلاستیکی دو لایۀ بچه های کوچه افتاده و شکسته بود و یه جوجه قهوه ای خیس بی بال و پر مرده ازش افتاده بود بیرون.
نگاه کردم به ساعت و دیدم دوی بعد از ظهره، چشمهام رو بستم و به خودم گفتم: امروز ششم تیر، ساعت دو بعد از ظهر، من بدبخت ترین آدم روی زمینم. این روز رو باید تا ابد یادم بمونه، باید به خاطر بسپرم که چنین روزسختی رو گذروندم.
از اون سال، انگار قرنها گذشته. هر سال، ششم تیر میشینم و به این فکر می کنم که چقدر اون روز، ششم تیرماه، ساعت دو بعد از ظهر، خوشبخت بودم من. اگر می دونستم دنیا اینقدر عجیب و غیر قابل پیش بینیه، که چه روزها و شبهای سختی پیش رو دارم، که چه چیزها می بینم و چه داستانها می شنوم، چه کسانی رو از دست می دهم و چه حسرتها به دلم می مونه، اون روز رو جشن می گرفتم.

نوشته شده در ششم تیرماه سال هزار و رنجصد و درد.

پشت آیینه قدیمی

 ته اون کوچه بن بست و باریک، یه خونه کوچولو داشتیم که یه در کوچیک آبی و پنجره های هلالی شکل داشت با شیشه های رنگی رنگی . تو راه پله های خنک پشت بومش، پر از گلدونهای گندمی و پیچک بود. یه حیاط کوچیک با یه درخت انار و دو تا اتاق رو به آفتاب داشت و یه خرپشته کوچیک که زمستونها ذغال و پیاز سیب زمینی توش میذاشتیم و تابستونها، هندونه و خربزه. یه صندوق قدیمی هم گوشه اش بود که لباسهای زمستونیمون، بقچه های مخمل جهیزیه مامان و یادگاریهای نامزدی و شب عروسیش رو در دلش جا داده بود. همیشه هم بوی نفتالین می داد اون خرپشته.

 پشت بوم اما یه صفای دیگه داشت، ظهرها که مامان و بابا خواب بودن و در کوچه قفل بود، می رفتیم رو پشت بوم و زیر آفتاب داغ تابستون شروع می کردیم به دویدن و پریدن از روی دیوارهای کوتاه سیمانی که خونه ها رو از هم جدا می کرد. بعد از گذشتن از پشت بوم تر و تمیز خانم مقدم، می رسیدیم به خونه احترام خانم وغوره های درخت مو که سرش به پشت بوم رسیده بود رو می کندیم و می رفتیم رو پشت بوم خانم شیرزاد که تنها خونه ای بود که روی پشت بومش شیر آب داشت. غوره ها رو زیر آب داغ می شستیم و بعد می رفتیم رو پشت بوم اصغر آقا اینا و روی تخت فنری شکسته و زنگ زده اش می نشستیم و غوره های گرم و گس رو می خوردیم. گاهی وقتها که آفتاب زیاد تند نبود و کف پامون رو نمی سوزوند، شروع می کردیم به بالا و پایین پریدن روی تخت فنری، امان از وقتی که اصغر آقا خونه بود... از تو حیاط چنان دادی می زد که صداش تا هفت محله اونورتر هم می رفت.

یه کمد چوبی داشتیم که همه زار و زندگیمون تو همون کمد بود، دو تا کشو هم پایینش بود که دفترچه و کتابهامون رو میذاشتیم اون تو. مامان یه چرخ خیاطی سینگر داشت که روی یه میز چهارگوش کوتاه کنار اتاق بود، اون میزه هم یه کشوی کوچولوی رویایی داشت، یعنی همه رویاهامون رو تعبیر می کرد. مامان پس اندازها و طلاهاش رو توی اون کشو قایم می کرد. پول اولین چادر نمازم رو از تو همون کشو داد، سه چرخه مسعود و دروازه های فوتبال سعید هم از تو همون کشو بیرون اومد. تابستونها پول استخر پسرها و کلاس خیاطی من رو تامین می کرد و یه روز هم شد که طلاها و پولهای پس اُفت مامان از تو همون کشوی معجزه گر اومد بیرون، تا بابا بتونه طبقه دوم خونه امون رو بسازه.

 یه جای دیگه هم بود که معجز داشت... پشت آیینه روی تاقچه، جایی بود که مامان کلی چیز پشتش قایم می کرد، پاکت آبنبات قیچی، بسته آدامس خروس، یه مشت عناب و انجیر و توت خشک، حتی شاید، یه بسته بیسکوییت مادر و مشتی نخودچی کشمش هم اون پشت پیدا می شد. قوطی سرلاک مسعود هم پشت آیینه بود که من و سعید عاشق این بودیم که بریزیم کف دستمون، و لیسش بزنیم. ماتیک قرمز و مداد سیاه چشم مامان، موچین و آینه کوچولوی آرایشش، قوطی روغن پارافین که به موهاش می زد تا فرفریهاش خوشگل وایسه با شیشه عطر گلامور و ادکلن پورانوم  و مهر و جانماز عزیز جون هم پشت آیینه بود که هر وقت میامد خونه ما، باید با همون جانماز ترمه خودش نماز می خوند. تو جانمازش یه قرآن کوچولو و یه تسبیح گلی تربت هم بود.

همینکه مامان می رفت نون بخره، قابلمه رو می ذاشتیم زیر پامون و هر چی پشت آیینه بود رو می ریختیم وسط اتاق، من که ماتیک می زدم و عطر مامان رو بو می کردم و دستهامو با وازلین چرب می کردم و عروس می شدم، سعید ولی ادکلن بابا رو می زد به خودش و بعد با قاشق چایخوری آب می ریخت تو شیشه که مامان نفهمه. مسعود هم می نشست با جانماز و مهر و تسبیح عزیز جون بازی می کرد و آبنباتها رو می خوردیم و همینکه مامان کلید رو می انداخت به در، همه چیز دوباره می رفت پشت آیینه.

یه روز که مامان خواب بود و ما رو هم به زور خوابونده بود، سعید آهسته خزید و رفت شیلنگ رو از تو حیاط آورد و یه سرش رو داد به من و خودش رفت اونور اتاق خوابید. شیلنگ رو گذاشتم دم گوشم و صدای سعید رو شنیدم:

- ببین، بابا از اون شکلات مشروبیا خریده!

(شکلات مشروبیا رو بابا از دراگ استور تخت جمشید می خرید واسه خودش و به ما اجازه نمی داد که لب بهش بزنیم، با اینکه گفته بود تلخه ولی دلمون لک می زد که یه بار مزه اش رو بچشیم.)

- شیلنگ رو گذاشتم دم دهنم و پرسیدم:

- کجاست؟

- پشت آیینه!

- چیکار کنیم؟

- برو جانونی رو بذار زیر پات، من مواظبم مامان بیدار نشه، قابلمه نیاری ها.

بلند شدم و آهسته جانونی پلاستیکی رو از زیر کمد کشیدم بیرون و گذاشتم زیر پام و رفتم بالا که... یکدفعه جانونی زیر پام تا شد و دستهام روی هوا آیینه رو گرفت و هر دو با هم ولو شدیم کف اتاق...

روی پنجه پای من بخیه خورد و شب سعید، با همون شیلنگ یه کتک مفصل از بابا خورد... اما درد بخیه و کتکی که خوردیم، خیلی کمتر از دیدن چشمهای گریه ای مامان بود که آیینه بختش شکسته بود، از اون به بعد هر بلایی که نازل میشد به شکستن آیینه بخت مامان ربط پیدا می کرد و باعث و بانیش من بودم که به قول مامان، کارد به شکمم خورده بود!

عمه جورابی

عمه جورابی رو بیشتر از همه عمه ها دوست داشتیم، برعکس عمه صدیقه که وسواسی و عنق و نامهربون،  و عمه کبری که ساکت و کم حرف و منزوی بود، عمه جورابی خوش صحبت و مهربون و مهمون نواز بود. شوهرش نصرالله خان، کارخونه جوراب بافی داشت. هر شب یه گونی جوراب میاورد خونه تا عمه بشینه و بسته بندیشون کنه، پسرهاش رو هم مجبور کرده بود که تو همون کارخونه واسش کار کنن، پسرها با سرسختی ولی درسشون رو میخوندن و هر شب از نصرالله کتک میخوردن که اعتقادی به درس و مدرسه نداشت، پسر کوچیکش که عشق دانشگاه داشت رو از خونه بیرون کرد و نازنین، خوشگلترین دختر فامیل رو هم به زور و خیلی زود شوهر داد، ازدواجی که ختم به خیر هم نشد. نصرالله نمونه کامل یه مرد زورگو و دیکتاتور بود و عمه جورابی با اون تن لاغر و پوست بی نهایت سفید و رنگ پریده، شبیه تمثال حضرت مریم بود، همونقدر پاک و معصوم.

عمه جورابی، نه که خیلی لاغر و نحیف بود، از جوراب به عنوان سینه مصنوعی استفاده می کرد، همیشه دو سه جفت جوراب میذاشت تو سینه بندش که سینه هاش برجسته بشه. وقتی میومد خونه امون موقع خداحافظی دست می کرد تو سینه بندش و به هر کدوممون یه جفت جوراب میداد. هر وقت عمه جورابی میومد، خیالمون راحت میشد که صاحب یه جفت جوراب نو میشیم. جورابایی که گرما و بوی تن عمه رو داشت.

نصرالله، عاشق زن چاق بود و عمه هر کاری می کرد چاق نمیشد، یکی از غصه های مادربزرگ، لاغر بودن عمه بود، چقدر نذر و نیاز کرد و فایده نداشت، عمه همچنان لاغر، و دائم مریض بود و حسرت زن چاق به دل نصرالله مونده بود. بچه ها که بزرگ شدن و رفتن دنبال زندگیشون، یه روز عمه جورابی که اون موقع چهل و پنج شیش ساله بود اعلام کرد که میخواد واسه نصرالله یه زن چاق بگیره! خواهر و برادرها شروع کردن به سرزنشش که این اصلا شوخی خوبی نیست، ولی عمه به طور خصوصی به زنای فامیل گفت که هیچ حس و تمایلی نسبت به نصرالله نداره و نصرالله مردیه که زن لازم داره. می خواست خودشو خلاص کنه، خسته و افسرده بود و دلش می خواست تنها باشه. شوهر نامردش هم با تاکید بر اینکه عمه مریضه و پاسخگوی نیازهاش نیست رفت و در سن شصت سالگی یه بیوه زن چاق و جوون گرفت.

تو خونه بزرگ و درندشت عمه، یه اتاق رو اختصاص دادن به نرگس خانوم زن جدید نصرالله، اتاقی که مضحکه و سوژه شوخیهای فامیل شد، با اون روتختی قرمز و میز توالت پر از لوازم آرایش، عین اتاق عروس. عمه از صبح تا شب تو اتاقش عبادت می کرد و کاری به کار نصرالله و زنش نداشت و بی خیال  کارهای خونه و آشپزخونه شد. نرگس شد همه کاره و سوگلی نصرالله. به تدریج حال عمه بدتر شد و همزمان با به دنیا اومدن دختر نصرالله، عمه زمینگیر شد. تشخیص دکترها عجیب بود، در سن چهل و هشت سالگی مغز عمه کوچک و کوچکتر میشد.

همسر جدید نصرالله با غرغر و منت از عمه مراقبت می کرد و از بچه هاش می خواست که مادرشون رو ببرند و ازش نگهداری کنن، حالا دیگه عمه رو مزاحم زندگیش می دید... ولی عمه، مثل بچه ها با دختر هوویش بازی می کرد و غذا دهنش میذاشت. عمه جورابی دیگه اهمیتی به جورابای تو سینه بندش نمی داد، یه گوشه می نشست و خیره میشد به دیوار، لاغرتر از قبل شده بود و برای بچه های مرده اش که روبرویش نشسته بودن گریه می کرد. هر کس می رفت به دیدنش سراغ قبر دخترش، نازنین رو می گرفت و باور نمی کرد که دخترش زنده است و هر روز به دیدن مادرش میاد.

عمه جورابی یه روز صبح سر سفره صبحونه، در حالیکه بچه نرگس و نصرالله بغلش نشسته بود، افتاد و بی صدا رفت که رفت...یکسال بعد از مرگ عمه، نرگس خانوم با سرطان حنجره دست و پنجه نرم می کرد، در حالیکه تن و بدن چاقش تبدیل به یک مشت پوست و استخون شده بود، درست مثل عمه جورابی. نصرالله به شانسش لعنت می فرستاد و حاضر نبود برای مداوای زنش پول خرج کنه، بالاخره، نرگس خانوم هم به سرنوشت عمه جورابی گرفتار شد.

 داغ یه زندگی بی سر خر با زن چاق، برای همیشه به دل نصرالله موند...حالا نصرالله در سن هشتاد سالگی هر روز آرزوی مرگ می کنه، دختر بیست ساله سرکش و عصیانگرش، داره انتقام بی مهریهای نصرالله نسبت به عمه جورابی و نرگس خانوم رو ازش می گیره.

بشقاب خانوم شیرزاد

خانوم شیرزاد واسمون از شمال سوغاتی آورده بود، چند تا دونه کلوچه و یه سبد کوچیک چوبی که گذاشته بود تو یه بشقاب گل سرخی و داده بود دست آذر که بیاره دم خونه امون. مامان طبق معمول عزا گرفت که چی بریزه تو بشقاب و پس بفرسته که آبرومون نره!

از اون روز، تا یه هفته بعد، سوژه غصه خوردن من و سعید هم جور شده بود. هر شب منتظر بودیم تا ببینیم بابا دست خالی میاد خونه یا دست پر. آرزو می کردیم کاش خانوم شیرزاد واسمون سوغاتی نیاورده بود، اونم درست زمانی که بابا بیکار بود.

مامان هر شب به بابا غر میزد که: بازم چیزی نخریدی؟ این بشقاب خانوم شیرزاد همینجور مونده ها! و بابا با حرص می گفت: خب من چیکار کنم؟ چار تا کلوچه آورده، بوقلمون باید بذاریم تو بشقابش؟ یه چیزی بریز تو ظرفش و پسش بده، اینم عزا داره؟ و مامان می رفت تو فکر و هی لبش رو گاز می گرفت.

 یه روز تو راه مدرسه، از باغچه جلوی کلینیک لادن، یه شاخه گل کندم و با خوشحالی زیر روپوشم قایم کردم و وقتی رسیدم خونه، دادم دست مامان و گفتم: اینو بذاریم تو بشقاب خانوم شیرزاد؟ مامان با ناراحتی گفت: نمیشه، زشته، فکر می کنن ما گداییم! فرداش سعید شیر و بیسکوئیت تغذیه رایگان مدرسه اش رو آورد و گفت: مامان این خوبه واسه خانوم شیرزاد؟ و مامان دوباره یاد بشقاب افتاد و صورتش پر از غم شد.

دیگه همه فکر و ذکرمون شده بود بشقاب خانوم شیرزاد، که همینجور لب تاقچه منتظر بود تا ما برش گردونیم پیش صاحبش. هر روز ظهر، همینکه می رسیدم خونه، از مامان می پرسیدم: ناهار چی داریم؟ نه برای اینکه گرسنه بودم، بیشتر واسه اینکه ببینم غذامون اونقدر خوب هست که بشه واسه خانوم شیرزاد فرستادش یا نه، و وقتی می شنیدم: دمپختک یا کوکو سیب زمینی، غصه ام میشد.

بالاخره بعد از یک هفته، شب بابا با دست پر اومد خونه، مامان رو صدا زد و پاکت پر از سیب شمرونی و روزنامۀ مچاله شده ای که توش گوشت بود رو داد دست مامان. با ذوق و شوق از جا پریدم و به مامان گفتم: سیب بذاریم تو بشقاب خانوم شیرزاد؟ و مامان گفت: نه بابا، سیباش ریزه، آبرومون میره، فردا قرمه سبزی می پزم و یه بشقاب هم میدم واسه خانوم شیرزاد.

ظهر به عشق قرمه سبزی و بردن بشقاب گلسرخی خانوم شیرزاد دم خونه اشون، به سرعت اومدم خونه و داد زدم: مامان بشقاب رو بده ببرم، که مامان با عصابنیت گفت: خفه خون بگیر، آبرومون رفت، بیا تو ببینم.

عطر قرمه سبزی تو خونه پیچیده بود و من سر از پا نمی شناختم که کی ماموریتم رو انجام بدم. مامان با سلیقه هر چه تمام تر بشقاب رو پر کرد، روی پلو زعفرون ریخت و گذاشتش تو سینی و مسعود رو صدا زد. گفتم: بده من ببرم دیگه، گفت: نه، پسر دارن زشته تو بری دم خونه اشون، بابات بدش میاد، بذار مسعود ببره، گفتم: آخه یه وقت از دستش میفته تو راه پله، گفت: نه نترس، تا پایین پله خودم می برم.

مسعود رفت و برگشت و سینی خالی رو پرت کرد تو اتاق و نشست به بازی کردن با جعبه خالی قوطی کبریتی که مثل ماشین روی حاشیه فرش می کشوندش و صدای قام قام از خودش درمیاورد، سفره رو انداختیم و با خوشحالی نشستیم دورش و شروع کردیم به غذا خوردن، مامان هم هی می گفت: با نون بخورین که سیر شین، غذامون کم شد.

سفره رو که جمع کردیم و بالشهامون رو انداختیم رو فرش، صدای زنگ خونه بلند شد و سعید رفت تا در رو باز کنه، بابا که تازه رفته بود تو چرت غر زد که: بسم الله، باز ظهر شد و گداها راه افتادن، ولی با تعجب صدای فهیمه خانوم، همسایه روبرویی رو شنیدیم که به سعید می گفت: به مامانت بگو دستتون درد نکنه، خیلی خوشمزه بود! من و مامان با تعجب همدیگه رو نگاه کردیم و بعد زل زدیم به در اتاق... سعید با بشقاب خانوم شیرزاد که پر از گل یاس بود وارد شد و یک لگد محکم زد به پای مسعود که بی خیال مشغول ماشین بازیش بود و داد زد: خاک تو سر خرت کنن، بشقاب خانوم شیرزاد رو دادی به فهیمه خانوم؟

...

عصر که شد، مامان با دلخوری و خجالت چادرش رو سرش کرد و بشقاب خانوم شیرزاد، که با گلهای یاس خونه فهیمه خانوم پر شده بود رو برد دم در خونه اشون و برگشت. هیچوقت قیافه مغبون و مغموم مامان رو یادم نمیره که واسه دلخوشی ما و خودش می گفت: عیب نداره، قسمت فهیمه خانوم بود، طفلی حامله است و لابد دلش خواسته بود، کار خدا بی حکمت نیست...